خلاصه ماجرا

سعید حنایی، کارگر ساختمانی ساکن مشهد، از مرداد ۱۳۷۹ تا مرداد ۱۳۸۰ خورشیدی (۲۰۰۰ تا ۲۰۰۱ میلادی) شانزده زن را به قتل رساند. رسانهها او را «قاتل عنکبوتی» نامیدند؛ به دلیل شیوهای که قربانیان را به خانهاش میکشاند.
تایملاین اتفاقات
اسناد و شواهد
روایت کامل
بازداشت و محاکمه
حنایی در تابستان ۱۳۸۰ بازداشت شد. او در دادگاه به قتلها اعتراف کرد و ادعا کرد انگیزهاش «پاکسازی جامعه» بوده است. این ادعا و حمایت گروهی از مردم از او، بحثهای گستردهای را در جامعه و رسانهها برانگیخت.
حکم
دادگاه او را به اعدام محکوم کرد و حکم در فروردین ۱۳۸۱ (آوریل ۲۰۰۲) اجرا شد.
بازتاب در سینما
مازیار بهاری مستند «و عنکبوت آمد» را دربارهی این پرونده ساخت. فیلم «عنکبوت مقدس» (Holy Spider) به کارگردانی علی عباسی در سال ۲۰۲۲ نیز بر اساس همین ماجرا ساخته شد و زر امیرابراهیمی برای بازی در آن جایزهی بهترین بازیگر زن جشنوارهی کن را دریافت کرد.
منابع
این صفحه با احترام به قربانیان و خانوادههایشان و بر پایهی منابع منتشرشده نوشته شده است. اگر نادرستیای میبینید، از طریق تماس با ما خبر دهید.
تایملاین کامل
- مرداد ۱۳۷۹آغاز قتلها
نخستین قتل از این مجموعه در مشهد رخ داد.
- ۱۳۷۹–۱۳۸۰نگرانی عمومی
با ادامهی قتلها، رسانهها عامل آن را «قاتل عنکبوتی» نامیدند.
- تابستان ۱۳۸۰بازداشت
حنایی پس از آخرین قتل بازداشت شد.
- ۱۳۸۰محاکمه
در پروندهاش ۱۱ قتل ثبت شده بود و او پس از دستگیری به ۵ مورد دیگر هم اعتراف کرد.
- ۲۸ فروردین ۱۳۸۱اجرای حکم
حکم اعدام او در مشهد اجرا شد.
- ۱۴۰۱فیلم «عنکبوت مقدس»
فیلم علی عباسی بر پایهی این پرونده در جشنوارهی کن نمایش داده شد.
مدارک و شواهد
تصاویر تاریخی از منابع دارای مالکیت عمومی هستند؛ موارد «تصویر نمادین» برای این سایت طراحی شدهاند و سند واقعی نیستند.
نظریهها و تحلیلها
حنایی در بازپرسی و دادگاه انگیزهاش را مبارزه با «فساد» در جامعه عنوان میکرد. نمایندهی دادستان این ادعا را رد کرد و آن را با شواهد پرونده سازگار ندانست.
حمایت بخشی از افکار عمومی و برخی رسانههای محلی از او، بحثی جدی دربارهی نگاه جامعه به زنان آسیبپذیر و حمایت قانونی از آنان به راه انداخت. همین بحث بعدها موضوع مستند «و عنکبوت آمد» ساختهی مازیار بهاری شد.
جرمشناسان این پرونده را نمونهای از قتلهای زنجیرهی «مأموریتمحور» میدانند؛ گونهای که در آن عامل، خود را مأمور «پاکسازی» گروهی خاص از جامعه میپندارد.
نتیجه و سرنوشت
دادگاه سعید حنایی را به اعدام محکوم کرد و حکم در ۲۸ فروردین ۱۳۸۱ در مشهد اجرا شد. پرونده مختومه است. این ماجرا الهامبخش چند اثر سینمایی و مستند شد که مشهورترین آنها فیلم «عنکبوت مقدس» (۱۴۰۱) است؛ زر امیرابراهیمی برای بازی در آن جایزهی بهترین بازیگر زن جشنوارهی کن را گرفت.
بازی تعاملی
بهزودی
پرونده را خودتان حل کنید
در بازی تعاملی این پرونده، شواهد را بررسی میکنید و از مظنونان بازجویی میکنید. این بخش در حال ساخت است.
دربارهی بازیها